وبلاگ تک

داشتن آب در سفر یکی از مهم‌ترین امکانات یک ون کمپر است. از شستن دست و ظروف گرفته تا آشپزی، نظافت و حتی دوش، بخش زیادی از راحتی سفر به یک سیستم آب کمپر مناسب وابسته است.

اما طراحی سیستم آب فقط به قرار دادن یک مخزن داخل خودرو محدود نمی‌شود. محل نصب مخزن، ظرفیت آن، انتخاب پمپ آب، مسیر لوله‌ها، سینک، مخزن آب خاکستری و حتی سیستم برق موردنیاز پمپ باید از همان ابتدای طراحی کمپر در نظر گرفته شوند.

اگر این بخش بدون برنامه‌ریزی اجرا شود، ممکن است بعداً با مشکلاتی مثل کمبود آب، نشتی، صدای زیاد پمپ، اشغال فضای داخلی یا دسترسی دشوار برای تعمیرات روبه‌رو شوید.

در ادامه بررسی می‌کنیم سیستم آب ون کمپر از چه قسمت‌هایی تشکیل می‌شود و برای طراحی آن باید چه نکاتی را در نظر گرفت.

سیستم آب کمپر چیست؟

سیستم آب کمپر مجموعه‌ای از تجهیزات است که وظیفه ذخیره، انتقال و تخلیه آب داخل خودرو را برعهده دارد.

یک سیستم معمولی می‌تواند شامل این اجزا باشد:

• مخزن آب تمیز
• پمپ آب
• لوله و اتصالات
• شیر آب
• سینک
• فیلتر
• مخزن آب خاکستری
• تجهیزات کنترل و قطع جریان

بسته به نوع استفاده، ممکن است تجهیزاتی مثل آبگرمکن، دوش، مخزن مجزای آب آشامیدنی یا سیستم تصفیه آب نیز به آن اضافه شوند.

بنابراین قبل از خرید تجهیزات باید مشخص شود کمپر قرار است برای چه نوع سفری استفاده شود.

نیاز یک کمپر برای سفر آخر هفته با یک ون که قرار است چند روز یا چند هفته مستقل از امکانات شهری سفر کند کاملاً متفاوت است.

 

سیستم آب کمپر چگونه کار می‌کند؟

ساختار ساده یک سیستم آب را می‌توان به این شکل تصور کرد:

مخزن آب تمیز

↓

پمپ آب

↓

لوله‌کشی

↓

شیر و سینک

↓

خروجی سینک

↓

مخزن آب خاکستری

زمانی که شیر باز می‌شود، پمپ آب را از مخزن اصلی دریافت کرده و با فشار مناسب به شیر منتقل می‌کند.

آب استفاده‌شده نیز به جای تخلیه مستقیم روی زمین، وارد مخزن آب خاکستری می‌شود.

این ساختار ساده می‌تواند بسته به تجهیزات کمپر توسعه پیدا کند.

برای مثال در یک سیستم کامل‌تر می‌توان موارد زیر را نیز اضافه کرد:

• دوش
• آبگرمکن
• فیلتر آب
• چند خروجی آب
• ورودی خارجی برای پر کردن مخزن
• نمایشگر سطح آب

انتخاب مخزن آب کمپر

یکی از اولین تصمیم‌ها در طراحی سیستم، انتخاب مخزن آب کمپر است.

اما یک سؤال رایج وجود دارد:

مخزن آب کمپر چند لیتر باشد؟

پاسخ به تعداد مسافران، مدت سفر و نوع مصرف بستگی دارد.

برای مثال، مصرف آب فقط برای نوشیدن با حالتی که از همان مخزن برای موارد زیر استفاده شود تفاوت زیادی دارد:

• آشپزی
• شست‌وشوی ظروف
• شستن دست و صورت
• دوش
• نظافت داخل کمپر

بنابراین بهتر است پیش از انتخاب ظرفیت مخزن، میزان مصرف روزانه تقریبی مشخص شود.

برای مثال اگر دو نفر قرار است چند روز در طبیعت بمانند، سیستم موردنیاز آنها با خودرویی که بیشتر در کمپینگ‌ها و مناطق دارای دسترسی به آب توقف می‌کند متفاوت خواهد بود.

مخزن بزرگ‌تر همیشه بهتر نیست

ممکن است تصور کنیم هرچه مخزن بزرگ‌تر باشد بهتر است، اما ظرفیت زیاد معایبی هم دارد.

آب وزن قابل توجهی دارد.

تقریباً هر لیتر آب نزدیک به یک کیلوگرم وزن ایجاد می‌کند.

بنابراین یک مخزن 100 لیتری در حالت پر حدود 100 کیلوگرم فقط به وزن خودرو اضافه می‌کند؛ بدون احتساب وزن خود مخزن، پایه و اتصالات.

از طرف دیگر مخزن بزرگ فضای بیشتری اشغال می‌کند.

به همین دلیل هنگام تبدیل ون به کمپر باید بین سه عامل تعادل ایجاد شود:

ظرفیت آب + فضای موجود + وزن نهایی خودرو

مخزن آب کمپر کجا نصب شود؟

محل نصب مخزن اهمیت زیادی دارد.

مخزن باید در جایی قرار گیرد که:

• وزن آن به‌درستی توزیع شود
• برای سرویس و تعمیر قابل دسترسی باشد
• از ضربه و آسیب محافظت شود
• لوله‌کشی آن بیش از حد طولانی نشود
• احتمال نشتی به تجهیزات حساس کاهش پیدا کند

در بسیاری از طراحی‌ها مخزن در قسمت پایین کابین، زیر صندلی یا تخت یا در فضای مناسبی نزدیک محور خودرو قرار می‌گیرد.

انتخاب محل نهایی باید متناسب با طراحی داخلی خودرو انجام شود.

مخزن آب داخل خودرو بهتر است یا زیر خودرو؟

هر دو روش مزایا و محدودیت‌های خود را دارند.

نصب مخزن داخل کمپر

از مزایای نصب داخل خودرو می‌توان به محافظت بهتر از مخزن و دسترسی آسان‌تر اشاره کرد.

اما در مقابل بخشی از فضای داخلی کمپر اشغال می‌شود.

نصب مخزن زیر خودرو

قرار دادن مخزن در زیر خودرو باعث آزاد شدن فضای کابین می‌شود.

اما در این حالت باید مواردی مثل:

• فاصله از سطح زمین
• احتمال برخورد
• دمای محیط
• محل اگزوز و قطعات خودرو
• نحوه مهار مخزن

با دقت بیشتری بررسی شوند.

بنابراین نمی‌توان یک محل ثابت را برای تمام خودروها توصیه کرد.

پمپ آب کمپر چیست؟

برای اینکه آب از مخزن به شیر برسد معمولاً از پمپ آب کمپر استفاده می‌شود.

پمپ، آب را از مخزن دریافت کرده و فشار لازم برای استفاده از شیر، سینک یا دوش را ایجاد می‌کند.

بسیاری از پمپ‌های مورد استفاده در کمپر با برق 12 ولت کار می‌کنند.

در نتیجه هنگام طراحی سیستم آب باید از ابتدا به سیستم برق کمپر نیز توجه شود.

این موضوع یکی از دلایلی است که طراحی برق، آب و کابینت کمپر نباید کاملاً مستقل از یکدیگر انجام شود.

هنگام انتخاب پمپ آب به چه مواردی توجه کنیم؟

فقط قدرت بیشتر به معنی انتخاب بهتر نیست.

برای انتخاب پمپ باید مواردی مثل:

• میزان دبی آب
• فشار خروجی
• ولتاژ
• میزان مصرف برق
• صدای پمپ
• تعداد شیرها
• وجود دوش
• نوع استفاده

در نظر گرفته شود.

برای یک سینک کوچک ممکن است پمپ ساده‌ای کافی باشد، در حالی که کمپر دارای دوش به سیستم متفاوتی نیاز دارد.

آیا پمپ آب باید دائماً روشن باشد؟

در سیستم‌هایی که از پمپ فشار اتوماتیک استفاده می‌کنند، معمولاً پمپ زمانی فعال می‌شود که فشار سیستم کاهش پیدا کند.

برای مثال با باز کردن شیر آب، فشار افت می‌کند و پمپ شروع به کار می‌کند.

بعد از بستن شیر و رسیدن فشار به مقدار موردنظر، پمپ متوقف می‌شود.

به همین دلیل انتخاب پمپ مناسب علاوه بر میزان آب خروجی، روی صدای سیستم و مصرف برق نیز تأثیر دارد.

آکومولاتور در سیستم آب کمپر چیست؟

در برخی سیستم‌ها از یک مخزن فشار کوچک یا Accumulator استفاده می‌شود.

وظیفه آن کمک به یکنواخت‌تر شدن جریان آب و کاهش روشن و خاموش شدن مداوم پمپ است.

وجود آکومولاتور برای همه سیستم‌ها الزامی نیست، اما در برخی طراحی‌ها می‌تواند عملکرد سیستم آب را نرم‌تر و آرام‌تر کند.

لوله‌کشی کمپر چگونه انجام می‌شود؟

پس از مخزن و پمپ، نوبت به لوله‌کشی کمپر می‌رسد.

مسیر لوله‌ها بهتر است تا حد امکان:

• کوتاه
• قابل دسترسی
• محافظت‌شده
• بدون خم‌های غیرضروری

باشد.

یکی از مهم‌ترین نکات این است که اتصالات در محل‌هایی قرار نگیرند که در صورت نشتی نتوان به آنها دسترسی پیدا کرد.

برای مثال دفن کردن اتصالات حساس پشت دیواره‌های غیرقابل باز شدن ممکن است تعمیر یک نشتی ساده را به کاری بسیار دشوار تبدیل کند.

چرا دسترسی به لوله‌ها مهم است؟

کمپر در هنگام حرکت دائماً در معرض:

• لرزش
• تکان
• تغییر دما
• پیچش بدنه

قرار دارد.

بنابراین شرایط لوله‌کشی آن دقیقاً مشابه ساختمان نیست.

حتی یک اتصال مناسب نیز بهتر است تا حد امکان برای بررسی دوره‌ای در دسترس باشد.

به همین دلیل در طراحی حرفه‌ای معمولاً امکان سرویس بخش‌های اصلی سیستم در نظر گرفته می‌شود.

سینک کمپر؛ کوچک اما بسیار کاربردی

وجود سینک شاید در نگاه اول یک تجهیز ساده به نظر برسد، اما در سفر کاربرد زیادی دارد.

از سینک می‌توان برای:

• شستن دست
• شستن ظروف
• آماده‌سازی غذا
• نظافت روزانه

استفاده کرد.

اندازه سینک باید متناسب با فضای آشپزخانه انتخاب شود.

سینک بسیار بزرگ فضای کابینت و سطح کار را کاهش می‌دهد و سینک بیش از اندازه کوچک نیز ممکن است در استفاده روزمره آزاردهنده باشد.

در طراحی فضای داخلی، بهتر است ابعاد سینک همراه با سایر تجهیزات ضروری برای تبدیل ون اینرودز به کمپر یا تجهیزات خودرو موردنظر بررسی شود تا فضای آشپزخانه به شکل بهینه تقسیم شود.

مخزن آب خاکستری چیست؟

آبی که بعد از شستن ظروف یا استفاده از سینک خارج می‌شود معمولاً آب خاکستری نامیده می‌شود.

بهتر است این آب در مخزن جداگانه جمع‌آوری شود.

بنابراین سیستم دارای دو بخش اصلی خواهد بود:

Fresh Water Tank → آب تمیز

و

Grey Water Tank → آب مصرف‌شده

وجود مخزن آب خاکستری کمک می‌کند خروجی سینک مستقیماً در محل توقف تخلیه نشود.

ظرفیت مخزن آب خاکستری چقدر باشد؟

ظرفیت آن به نوع مصرف و ظرفیت مخزن آب تمیز بستگی دارد.

اگر بخش زیادی از آب تمیز در سینک یا دوش مصرف شود، طبیعتاً باید فضای کافی برای جمع‌آوری آب مصرف‌شده نیز در نظر گرفته شود.

یکی از اشتباهات طراحی این است که مخزن آب تمیز بزرگ انتخاب شود ولی مخزن آب خاکستری ظرفیت بسیار کمی داشته باشد.

در این حالت ممکن است قبل از تمام شدن آب تمیز مجبور به تخلیه مخزن آب خاکستری شوید.

آیا کمپر به فیلتر آب نیاز دارد؟

این موضوع کاملاً به منبع آب بستگی دارد.

اگر مخزن از منابع مختلف پر می‌شود، استفاده از تجهیزات مناسب برای جلوگیری از ورود ذرات به سیستم می‌تواند مفید باشد.

اما باید بین دو مفهوم تفاوت قائل شد:

فیلتر رسوبات و ذرات

و

سیستم تصفیه آب آشامیدنی

یک فیلتر ساده الزاماً آب نامطمئن را به آب آشامیدنی تبدیل نمی‌کند.

اگر قرار است آب مخزن برای نوشیدن استفاده شود، کیفیت منبع آب و روش نگهداری آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیا می‌توان در کمپر آب گرم داشت؟

بله.

برای این کار می‌توان از سیستم‌های مختلف آبگرمکن استفاده کرد.

نوع مناسب آبگرمکن به مواردی مثل:

• فضای موجود
• میزان مصرف
• منبع انرژی
• وجود دوش
• ظرفیت سیستم برق

بستگی دارد.

اگر آبگرمکن برقی انتخاب شود، میزان مصرف انرژی آن باید هنگام طراحی باتری و اینورتر در نظر گرفته شود.

به همین دلیل قبل از انتخاب تجهیزات پرمصرف بهتر است راهنمای سیستم برق کمپر را نیز بررسی کنید.

دوش داخل کمپر یا دوش بیرونی؟

این موضوع بیشتر به ابعاد خودرو و سبک سفر بستگی دارد.

دوش داخلی

مزیت اصلی آن حفظ حریم خصوصی و امکان استفاده راحت‌تر در شرایط مختلف است.

اما فضای قابل توجهی اشغال می‌کند و نیازمند طراحی مناسب برای:

• عایق‌کاری
• تخلیه آب
• تهویه
• جلوگیری از رطوبت

است.

دوش بیرونی

فضای داخلی را اشغال نمی‌کند و طراحی ساده‌تری دارد، اما استفاده از آن به محل توقف و شرایط آب‌وهوایی وابسته است.

در کمپرهای کوچک، دوش بیرونی یا سیستم‌های جمع‌شونده معمولاً فضای داخلی بیشتری در اختیار مسافر قرار می‌دهند.

سیستم آب و طراحی داخلی کمپر باید هم‌زمان انجام شوند

یکی از مهم‌ترین نکات در ساخت کمپر این است که جای تجهیزات آب بعد از اجرای کابینت مشخص نشود.

قبل از ساخت کابینت بهتر است محل موارد زیر معلوم باشد:

• مخزن آب تمیز
• پمپ
• سینک
• لوله‌ها
• مخزن آب خاکستری
• ورودی پر کردن آب
• خروجی تخلیه
• تجهیزات برقی پمپ

در واقع تبدیل ون به کمپر مجموعه‌ای از سیستم‌های مرتبط با یکدیگر است.

برق، آب، کابینت، سیستم خواب و تجهیزات جانبی باید از ابتدا در کنار یکدیگر طراحی شوند.

ارتباط سیستم آب و سیستم برق کمپر

پمپ آب، نمایشگر سطح مخزن، برخی شیرها و تجهیزات گرمایش آب ممکن است به برق نیاز داشته باشند.

بنابراین هنگام محاسبه مصرف انرژی نباید سیستم آب فراموش شود.

برای مثال اگر از:

• پمپ 12 ولت
• آبگرمکن برقی
• نمایشگر سطح آب
• تجهیزات کنترلی

استفاده شود، این مصرف‌کننده‌ها باید در طراحی برق‌کشی ون کمپر نیز لحاظ شوند.

این یکی از نقاط اتصال مهم بین سیستم آب و برق خودرو است.

اشتباهات رایج در طراحی سیستم آب کمپر

برخی اشتباهات ممکن است پس از تکمیل خودرو هزینه زیادی برای اصلاح ایجاد کنند.

از مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انتخاب مخزن بسیار بزرگ بدون توجه به وزن
• انتخاب مخزن بسیار کوچک برای سفرهای چندروزه
• دسترسی دشوار به پمپ
• قرار دادن اتصالات در نقاط غیرقابل دسترسی
• استفاده از مخزن آب خاکستری بسیار کوچک
• طراحی مسیرهای طولانی و پیچیده لوله
• توجه نکردن به سیستم برق پمپ
• نبود امکان تخلیه آسان مخزن
• نبود امکان تمیز کردن و سرویس مخزن
• طراحی سیستم آب بعد از ساخت کابینت

بخش زیادی از این مشکلات با طراحی اولیه مناسب قابل پیشگیری است.

یک نمونه سیستم آب برای ون کمپر

فرض کنیم قرار است یک ون برای سفر دو نفر تجهیز شود.

تجهیزات موردنیاز عبارت‌اند از:

• مخزن آب تمیز
• پمپ 12 ولت
• سینک
• شیر آب
• مخزن آب خاکستری
• دوش بیرونی

ساختار سیستم می‌تواند به شکل زیر باشد:

مخزن آب تمیز

↓

فیلتر اولیه

↓

پمپ آب

↓

انشعاب

↙️ سینک

↘️ دوش

سپس خروجی سینک به مخزن آب خاکستری منتقل می‌شود.

این فقط یک نمونه ساده است و طراحی نهایی باید متناسب با فضای خودرو و نیاز مسافران انجام شود.

قبل از خرید تجهیزات سیستم آب این موارد را مشخص کنید

قبل از سفارش مخزن یا پمپ، پاسخ این سؤال‌ها را مشخص کنید:

1. چند نفر از کمپر استفاده می‌کنند؟
2. معمولاً سفرها چند روزه هستند؟
3. آب فقط برای آشپزی و سینک است یا دوش هم وجود دارد؟
4. چند وقت یک بار امکان پر کردن مخزن وجود دارد؟
5. مخزن در داخل خودرو نصب می‌شود یا زیر خودرو؟
6. چه فضایی برای مخزن آب خاکستری وجود دارد؟
7. سیستم آب گرم نیاز دارید؟
8. پمپ و تجهیزات برقی چه مصرفی دارند؟

بعد از پاسخ به این موارد می‌توان تجهیزات را بسیار دقیق‌تر انتخاب کرد.

سیستم آب بخشی از یک کمپر کامل است

سیستم آب نباید جدا از سایر قسمت‌های خودرو طراحی شود.

اگر قصد تجهیز خودرو را دارید، بهتر است ابتدا لیست کامل تجهیزات ضروری برای تبدیل ون اینرودز به کمپر یا خودروی موردنظر را مشخص کنید.

پس از مشخص شدن تجهیزات می‌توان برای فضای داخلی، سیستم آب، سیستم برق، خواب و آشپزخانه تصمیم دقیق‌تری گرفت.

به این ترتیب احتمال تغییرات پرهزینه در مراحل پایانی پروژه نیز کمتر می‌شود.

جمع‌بندی

یک سیستم آب کمپر مناسب باید ساده، قابل سرویس و متناسب با سبک سفر طراحی شود.

مخزن بزرگ یا پمپ قوی به تنهایی باعث بهتر شدن سیستم نمی‌شود.

در طراحی باید میان:

میزان مصرف آب + ظرفیت مخزن + وزن + فضای خودرو + نحوه تأمین و تخلیه آب

تعادل برقرار شود.

مخزن آب تمیز، پمپ، سینک، لوله‌کشی و مخزن آب خاکستری اجزای اصلی سیستم هستند و تجهیزات دیگری مانند آبگرمکن، دوش و تصفیه آب نیز بسته به نیاز می‌توانند به آن اضافه شوند.

مهم‌تر از همه، سیستم آب باید از همان ابتدای پروژه همراه با فضای داخلی و سیستم برق کمپر طراحی شود؛ نه زمانی که ساخت کابینت و تجهیزات داخلی تمام شده است.

سوالات متداول سیستم آب کمپر ( کمپینو )

مخزن آب کمپر چند لیتر باید باشد؟

ظرفیت مناسب به تعداد مسافران، مدت سفر و نوع مصرف بستگی دارد. ابتدا باید مصرف روزانه تخمین زده شود و سپس ظرفیت مخزن با توجه به وزن و فضای موجود انتخاب شود.

آیا برای سینک کمپر پمپ آب لازم است؟

در بیشتر سیستم‌های دارای مخزن ثابت از پمپ برای ایجاد فشار آب استفاده می‌شود. پمپ‌های 12 ولت در کمپرها کاربرد زیادی دارند.

آب خاکستری کمپر چیست؟

آب خروجی از سینک و برخی مصارف شست‌وشو آب خاکستری محسوب می‌شود و بهتر است در یک مخزن مجزا جمع‌آوری شود.

مخزن آب را داخل کمپر نصب کنیم یا زیر خودرو؟

هر دو روش امکان‌پذیر هستند. محل مناسب به فضای خودرو، توزیع وزن، شرایط آب‌وهوایی، فاصله از سطح زمین و طراحی داخلی بستگی دارد.

آیا سیستم آب کمپر به برق نیاز دارد؟

بخش‌هایی مانند پمپ آب، نمایشگر سطح مخزن و برخی تجهیزات گرمایش آب به برق نیاز دارند. به همین دلیل سیستم آب باید همراه با سیستم برق خودرو طراحی شود.

آیا می‌توان در ون کمپر دوش نصب کرد؟

بله. بسته به فضای خودرو می‌توان از دوش داخلی، بیرونی یا سیستم‌های جمع‌شونده استفاده کرد.